Rehabilitasyon Türkiye Kas Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir?

REHABİLİTASYON

PSİKİYATRİ

1.		Kas Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir?
	Uzm. Fizyoterapist Tomris DUYMAZ	KAS HASTALIGI NEDIR?Kas hastaliklari, vücudumuzun hareket etmesini saglayan kaslarimizi dogrudan tutan hastaliklardir. Kas hastaliklarinda zaman içerisinde kaslar gücünü kaybeder, atrofi dedigimiz kasin erimesine kadar gidebilen bir tablo ortaya çikabilir. Kas gruplarinin etkin kasilmamasiyla birlikte kas hacminde küçülme meydana gelir. Bu durum yalnizca kasin kendi hastaliklari nedeni ile ortaya çakmaz. Kas ile iliskisi olan sinirler, sinirlere emir veren omurilik ve beyin dokularinin hastaliklarinda da kaslar erir. Bunlara bel ve boyun fitiklari da örnek gösterilebilir. Kas hastasi olan kisilerin kaslarinin özelliklede ayak bilegi arkasindaki kaslarin distan görünüsü siskin ve çok güçlüymüs gibi durabilir ancak bu görüntü kas kitlesinden ziyade yag dokusunun birikmesinden kaynaklanir ve normalinden daha güçsüzdür. KAS HASTALIKLARININ BELIRTILERI NELERDIR?Ana kas gruplarindan gövdeye yakin olan kalça ve omuz kusagi kaslari basta olmak üzere birçok kas grubu etkilenebilir. Belirtileri arasinda sunlar sayilabilir;- Alçak bir yere oturma ve kalkmada güçlük,- Merdiven ve yokus inip çikmada güçlük,- Kosma, yürüme aktivitelerinde zorluk,- Kollari bas hizasina kaldirma, basi yastiktan kaldirmada,- Göz kapaklarini açip kapama, mimik hareketlerini yapmada, yutkunma, soluk alip vermede güçlük.Bazi hastaliklarda ise kasin gevsemesinde güçlük yasanabilir. Miyotoni dedigimiz bu durumda hareketin baslangicinda tutukluk yasanir ancak harekete devam edildikçe rahatlar. Bazen de normal aktiviteler sirasinda kaslarda siddetli agri, tükenme noktasina gelecek kadar güçsüzlük olusabilir. Bu da siklikla kas sinir kavsagindan kaynaklanan kasilma sirasindaki enerji sistemlerinin (mitokondri, glikojen yikimi) hastaliklarindan olusabilir. Bunlara örnek olarak myasthenia gravis hastaligini gösterebiliriz. Kasilma sirasinda enerjinin açiga çikmasi için gerekli bazi yapilarin yikiminda sorun vardir. Idrar renginin koyu olmasi da bu kas yikiminin belirtilerinden biridir.KAS HASTALIKLARININ NEDENLERI NELERDIR?1.Edinsel kas hastaliklari: Dogustan bir hastalik söz konusu degildir. Yasam süresi içindeki nedenlerle ortaya çikar. Kas iltihaplari buna örnek olarak gösterilebilir (polimyozit,dermatomiyazit). Tiroid bezi, böbrek üstü bezihastalandiginda veya kanda potasyum miktari degistiginde de kaslar hastalanabilir ve örnegin tiroid miyopatisi gelisebilir. Kortizon içeren ilaçlar kullanildiginda veya kortizonun asiri salgilanmasinda steroid miyopati görülebilir. Bazi sik kullanilan ilaçlar da miyopatiye neden olabilir. Myasthenia gravis ise kaslarla sinirlerin birlestigi bölgenin iltihaplanmasidir. Bu miyopatiler her yasta görülebilir.2. Kalitimsal kas hastaliklari: Kalitim ya da irsiyet, fiziksel ve ruhsal özelliklerin ebeveynden çocuga, yani kusaktan kusaga aktarimidir. Bu aktarim, kromozomlar üzerindeki genler yolu ile yapilabilmektedir. Dolayisi ile böyle ortaya çikan miyopatiler, genetik miyopatiler olarak da adlandirilmaktadir. Bu durumda hastada dogustan bir hastalik vardir ve aslinda kisi anne karninda gelisirken bu degisiklik ortaya çikmistir. Bu degisiklik kisi anne karninda yasadigi süreden beri var olmakla birlikte hastalik belirtilerinin ortaya çikmasi dogduktan sonraki degisik yaslarda olabilir. Yani hastalik belirtileri ilk yasta, yürüdügü sirada, ilk on yas veya ikinci on yas içinde veya daha ileri yaslarda kendini gösterebilir. Bir baska deyisle hastalik, belirtilerin basladigi yasta baslamamistir aslinda, ondan çok önce baslamistir. Bizim farkedebilecegimiz, yani hareketlerimizi etkiler hale gelisi belirtilerin tarif edilebilecegi yasta olmustur. Bu hastaliklarda baslica sorun, kas hücresi için gerekli olan bir yapi tasinin (protein) yapilamamasi, normalden farkli yapilabilmesi, islevsiz olacak sekilde yapilabilmesi veya normalden fazla yapilmasi olabilir. Duchenne tipi kas distrofisinde (DMD) kas için çok gerekli olan distrofin proteini hiç yapilamaz, Becker tipi kas distrofisinde (BMD) ayni protein, kisa da olsa yapilabilir. Muskuler distrofiler kalitsal hastaliklardir ve genelde erkeklerde görülüyor. Siklikla (X) kromozomundaki anormallige bagli olarak gelisen bu hastaliklar kadinlarda çok nadir ortaya çikiyor ve hafif seyrediyor. Kadinlar bu hastaliklarda tasiyici rol oynuyor. Bazi tipleri erken çocukluk çaginda basliyor, bazilari ise 20 yasindan sonra bile gelisebiliyor. Genellikle erken baslayanlari daha kötü seyirli oluyor. En sik görüleni Duchenne tipi olup 3500 dogumda 1 oraninda ortaya çikiyor.Kavsak tipi kas distrofilerinde baska bazi proteinler yapilamaz ve buna bagli hastalik gelisebilir.Bazen yapilamayan bir protein, kasin kasilmasi için gerekli olan bir islevin yapilamamasina neden olur. Mitokondriyal hastaliklar, glikojen depo hastaliklari, lipid depo hastaliklari bunlara örnek olarak gösterilebilir. GENETIK AKTARIM BIÇIMLERI Genetik aktarim dört biçimde olmaktadir;1- Otozomal Dominant (Baskin):Ebeveynlerden birinin hasta olmasi, çocukta hastalik ortaya çikmasina neden olabilme yetenegine sahiptir. Ancak çocukta hastalik çikacagi yine de kesin degildir.2- Otozomal Resesif (Çekinik):Bir ebeveynin hasta olmasi veya hastalik belirtisi göstermeden hastaligi tasimasi (tasiyici) çocukta hastaligin ortaya çikmasi için yeterli degildir. Ancak, her iki ebeveyn de tasiyici ise çocukta hastalik ortaya çikmasi söz konusudur ama yine kesin degildir.3- X’e Bagli Resesif (Çekinik):Annenin tasiyici olmasi, yine kesin olmamakla birlikte, çocukta hastalik ortaya çikmasina neden olabilir. Hastalik belirtisi hemen daima erkek çocuklarda olur. Kiz çocuklar yalnizca hastaligi n tasiyicisi olabilirler ama büyük çogunlukla hastalik belirtisi göstermezler.4- Mitokondriyal:Hücre içindeki mitokondri adli yapilarin kendilerine ait genleri vardir. Bu genlerdeki hastaliklar hemen daima anneden çocuklara aktarilir. Bu durumdaKAS HASTALIKLARININ SEYRI NASILDIR?Edinsel kas hastaliklarinda kas güçsüzlügünün ilerleyisi, hastayi islevsiz duruma getirmesi haftalar veya aylar içinde olur. Miyozitlerde durum böyledir. Bu hastaliklarda tedavi baslandiginda iyilesme de genellikle ayni hizda olur. Kalitimsal kas hastaliklarinda hastaligin ilerleyisi çok daha yavastir, yillar içinde belirtiler hastanin hayatini etkiler hale gelir. Bu seyrin nasil olacagi elbette hastaligin tipine baglidir. Az sayidaki bazi kas hastaliklarinda gidis, o hastaligasahip olan bireylerin hepsinde benzer olma egilimindedir. Birçok hastalikta ise ayni aile içinde bile hastalik seyri birbirinden çok farkli olabilmektedir. Örnegin, ayni ailedeki bazi bireylerde hiç belirti yokken yalnizca kreatin kinaz yüksekligi vardir. Bazi bireylerde ise agir hastalik belirtileri bulunur. Ister benzer, ister farkli seyreden hastaliklardan olsun, kas hastaliklarinda hastalik seyrini etkileyen önemli diger faktörler, hastanin daha önceki kas yapisi ve fonksiyonlari, ve hastanin ne ölçüde fizyoterapi (ve diger bakimlari) yapabildigidir. Bu nedenle hastalik seyri genellikle kisiye özeldir.Hastalarda miyopatinin seyri sirasinda baska organ veya iskelet sistemi tutulmalari da görülebilir. Örnegin bazi miyopatilerde kalp kasi tutulabilir. Bu nedenle bu hastaliklarda hastanin kalp ve solunum sistemi tutulumuna ait belirtiler açisindan izlenmesi gerekir. Bu tutulumlar bulundugu zaman ise, hastaligin tedavisinden bagimsiz olarak kalpteki ve solunumdaki bulgular tedavi edilmelidir. Bazi miyopatiler seçici olarak omurgada egrilmeye (skolyoz) neden olur. Bazen de hastanin oturus bozukluklarina bagli olarak skolyoz gelisebilir. Öncelikle hastanin, özellikle de tekerlekli iskemleye bagimli hale gelmis olan hastalarin, oturma düzenlemesinin iyi yapilmasi çok önemlidir. Bu nedenle, seçilecek tekerlekli iskemlenin ölçüleri ve biçimi bir uzmana danisilmalidir. Herseye ragmen skolyoz gelismis ise skolyozu düzeltmeye yönelik egzersizler fizik tedavi uygulamalari yapilmali siddetine görede uygunsa asiri egriliklerde düzeltme ameliyatlari yapilmalidir. Skolyoz disinda gelisebilecek kontraktürler uygun egzersizlerle ve atellerle önlenmeye çalisilmali, buna ragmen kontraktür gelisiyorsa yine ameliyat olanaklari degerlendirmeye alinmalidir. Tüm bu düzenlemelerle birlikte toplumsal planda yapilacak iyilestirmeler, bedensel engellilik yaratan kas hastaligi olan bireylerin psikososyal gelisiminin sürmesi, bu kisilerin toplumsal yasamda yer almasi ve bireysel planda yasam kalitesinin düzeltilmesini amaçlar. Bize Ulaşmak İçin Tıklayınız